Cá chết vì ao tù, nước ô nhiễm

Đầu tháng 9-2009, tại một số vùng nuôi thủy sản chuyển từ diện tích cấy lúa năng suất thấp của huyện Thủy Nguyên, Kiến Thụy, Tiên Lãng và các quận Đồ Sơn, Dương Kinh đều có hiện tượng cá chết rải rác. Riêng huyện Thủy Nguyên có 900 ha của 6 xã xảy ra hiện tượng cá chết rải rác; trong đó, 2 xã Thủy Triều và Lập Lễ thiệt hại nhiều nhất. Huyện Kiến Thụy có 40 ha nước ngọt nuôi cá bị chết, chủ yếu nuôi theo mô hình VAC. Đặc biệt, ở thôn Thái Lai (xã Tân Phong), trong số 70 hộ nuôi trồng thủy sản có 30 hộ có cá bị chết nhiều.

Toàn thành phố ước gần 18 tấn cá chết. Điều đáng nói là qua phân tích mẫu cá chết, môi trường khu vực cá chết tại thôn Thái Lai, xã Tân Phong (Kiến Thụy) và xã Lập Lễ (Thủy Nguyên) của Trung tâm Nghiên cứu quan trắc cảnh báo môi trường và Phòng ngừa dịch bệnh thủy sản miền Bắc (Viện Nghiên cứu Nuôi trồng thủy sản I) cho thấy nguồn nước nuôi thủy sản tại các khu vực này bị ô nhiễm hữu cơ gây hại cho cá. Nhiều hộ nuôi cho cá ăn trực tiếp phân lợn, phân gà nên cá rô phi bị nhiễm vi khuẩn gây bệnh (Streptococus sp).

Một số cán bộ thuộc phòng kỹ thuật thủy sản (Sở Nông nghiệp- PTNT) phản ánh, khi đi kiểm tra các vùng nuôi thủy sản của hai xã Tân Phong (Kiến Thụy) và Lập Lễ (Thủy Nguyên) cho thấy phần lớn các hộ đều nuôi thủy sản theo mô hình VAC. Phía trên ao cá là hệ thống chuồng nuôi lợn. Các hộ tận dụng phân lợn cho cá ăn.

Đến khi gần thu hoạch mới cho cá ăn hỗn hợp thức ăn công nghiệp. Các vùng nuôi thủy sản chuyển từ diện tích cấy lúa năng suất thấp, phần lớn hệ thống kênh thủy lợi chưa cải tạo, vẫn tận dụng hệ thống thủy lợi phục vụ canh tác lúa, nguồn nước kém, thường xuyên bị ô nhiễm. Thêm vào đó, nhiều hộ dân ở hai xã này còn đào ao và cải tạo ao nuôi chưa đúng kỹ thuật khiến cho độ Ph trong nước thay đổi theo thời tiết, làm cá chết hàng loạt.

Chẳng hạn như tại xã Lập Lễ, nhiều diện tích đất chua phèn nặng nhưng bà con lại đào ao quá sâu khiến độ chua phèn bốc lên, làm cá bị sốc. Tại xã Kiến Quốc (Kiến Thụy), ở vùng chuyển diện tích cấy lúa năng suất thấp sang nuôi tôm, cá cũng có hiện tượng còn nhiều gia đình không nhất trí chuyển đổi, gây trở ngại cho quy hoạch mặt bằng. Thậm chí, có hộ chuyển đổi theo kiểu nửa vời, không triệt để; một số người tự ý phá vỡ mặt bằng canh tác, đào ao quá nhỏ, không theo quy hoạch đúng kỹ thuật, ảnh hưởng đến các hộ lân cận.

Chưa quan tâm đến quy hoạch

Ông Đào Viết Thuận, Phó giám đốc Sở Nông nghiệp- PTNT cho rằng, việc chuyển đổi diện tích cấy lúa năng suất thấp sang nuôi trồng thủy sản là một chủ trương đúng, hợp lòng dân nhưng hiện nay việc chuyển đổi ở nhiều khu vực vẫn chưa chú ý quy hoạch, vấn đề kỹ thuật, đầu tư cơ sở hạ tầng đồng bộ cho cả vùng.

Sau gần 10 năm tích cực chuyển đổi, các vùng nuôi thủy sản đã hình thành nhưng hiệu quả chưa như mong muốn. Nhiều vùng mới có quy hoạch vùng lớn của cấp huyện, cấp xã nhưng chưa có quy hoạch nhỏ của từng thôn trên cơ sở hệ thống thủy lợi đồng bộ, phù hợp, phần lớn chưa đầu tư cơ sở hạ tầng chuyên phục vụ vùng nuôi. Nhiều địa phương để người dân tự phát đào ao, không đúng kỹ thuật.

Để chủ trương chuyển đổi diện tích cấy lúa năng suất thấp sang nuôi trồng thủy sản đạt hiệu quả, các địa phương cần có quy hoạch cụ thể từng vùng lớn trước, tạo cơ sở cho từng xã, từng thôn quy hoạch vùng nhỏ dựa trên cơ sở mương lấy nước và mương tiêu nước, có hệ thống cống điều tiết chung của vùng lớn; diện tích các ao, đầm định đào phải có diện tích từ 0,5- 1 ha để có đủ điều kiện thâm canh sau này; có độ sâu ao phù hợp, đúng kỹ thuật… Trên cơ sở quy hoạch vùng lớn, các xã thành lập ban chỉ đạo tiến hành các hoạt động như thi công, đấu thầu làm các trục chính đường mương, đường điện, cống lớn. Giao cho nông dân tự đào ao, đóng gạch xây bờ, có sự hỗ trợ một phần kinh phí của Nhà nước, theo quy hoạch chung của xã. Khi chuyển đổi không nên làm ồ ạt, chú ý làm cuốn chiếu từng vùng nhỏ, làm đến đâu đầu tư cơ sở hạ tầng, cải tạo sử dụng ngay đến đó…

Thep Hoàng Yên / Báo điện tử Hải Phòng